Pracujący w wolnych zawodach myleni są często z freelancerami. Faktycznie, wiele ich łączy, ale istnieją też pewne zasadnicze różnice. Jakie? Dowiedzmy się tego wspólnie!
Wolny zawód: definicja
Niestety, definicja wolnego zawodu jest bardzo trudna do uchwycenia, ponieważ w Polsce pojęcie to jest niejednoznaczne. Wiele instytucji i organizacji próbuje nadać własną definicję temu wyrażeniu, co wprowadza dodatkowy chaos.
Dla zachowania porządku przyjęło się jednak, że wykonywanie wolnego zawodu to prowadzenie działalności bez zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Choć pojęcie to może kojarzyć się z aktorstwem, w rzeczywistości częściej dotyczy osób fizycznych (konsumentów).
Inaczej mówiąc, bycie wolnym strzelcem w tym wypadku oznacza podjęcie działań na własny rachunek i świadczenia wyspecjalizowanych usług na wysokim poziomie. Natomiast Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przedstawiciel wolnego zawodu powinien spełniać następujące warunki:
- świadczyć swoje usługi profesjonalnie i zawodowo,
- prowadzić działalność na własny rachunek, samodzielnie i osobiście,
- posiadać szczególne wykształcenie lub umiejętności.
Przykłady wolnych zawodów
Najlepiej nam będzie zrozumieć, kim jest wolny strzelec na konkretnych przykładach. Wolny zawód mogą zatem wykonywać:
- lekarze,
- lekarze dentyści,
- lekarze weterynarii,
- technicy dentystyczni,
- felczerzy,
- położne,
- pielęgniarki,
- psycholodzy,
- fizjoterapeuci,
- tłumacze,
- adwokaci,
- notariusze,
- radcy prawni,
- architekci,
- inżynierowie budownictwa,
- rzeczoznawcy budowlani,
- biegli rewidenci,
- księgowi,
- agenci ubezpieczeń,
- agenci oferujący ubezpieczenia uzupełniające,
- brokerzy reasekuracyjni,
- brokerzy ubezpieczeniowi,
- doradcy podatkowi,
- doradcy restrukturyzacyjni,
- maklerzy papierów wartościowych,
- doradcy inwestycyjni,
- agenci firm inwestycyjnych,
- rzecznicy patentowi,
- nauczyciele w zakresie świadczenia usług edukacyjnych polegających na udzielaniu lekcji na godziny.
Jak widać, choć pierwszym skojarzeniem z pojęciem wolnego zawodu są dla wielu z nas artyści, nie pojawili się oni na powyższej liście. Dlaczego? Ponieważ mogą oni pracować na etacie, podejmować się zleceń na podstawie umowy o dzieło lub zlecenie, a także zarejestrować działalność gospodarczą.
Czy przedstawiciele wolnych zawodów mogą płacić mały ZUS?
Przejdźmy teraz do kwestii rozliczeń. Wolni strzelcy ze swojej pracy rozliczają się z urzędem skarbowym w identyczny sposób jak osoby prowadzące działalność gospodarczą. Czy mogą też skorzystać z tak zwanego małego ZUS-u Plus?
Sprawa znowu jest dyskusyjna, ponieważ na stronach rządowych osoby wykonujące wolny zawód są oznaczone jako te, które z ulgi skorzystać nie mogą. Jednak sprawa nie jest do końca przegrana. Prawnicy radzą często, żeby złożyć zapytanie do ZUS-u z wnioskiem o wydanie interpretacji w naszym indywidualnym przypadku.
Zobacz również: Wszystko o posiłkach regeneracyjnych | Temperatura w miejscu pracy
Wolny zawód vs freelancer
Wróćmy do zagadnienia poruszonego na wstępie tego artykułu: porównania wolnego zawodu z zawodem freelancera. Co je różni?
Warto zauważyć, że mianem freelancera może się określić dość szerokie grono osób. Przede wszystkim zaś freelancerzy:
- nie potrzebują wykształcenia, lecz konkretnych umiejętności;
- mogą być samodzielni, ale ostateczną decyzję podejmują ich zleceniodawcy;
- nie posiadają tzw. etosu pracy, ich zajęcia nie wiążą się ze składaniem uroczystej przysięgi czy tym podobnych rzeczy wskazujących na odpowiedzialność i rangę ich pracy;
- odpowiedzialność za wykonywanie pracy jest określana każdorazowo w ramach jednej umowy;
- zapłata za usługę jest ich wynagrodzeniem;
- relację ze zlecającym mogą kształtować dowolnie.
Biorąc pod uwagę powyższe argumenty, trudno będzie nam już powiedzieć, że przedstawiciel wolnego zawodu i freelancer pracują na tych samych zasadach.
Zalety wolnego zawodu
Zalet wykonywania wolnego zawodu jest wiele. Zaliczyć do nich można możliwość samodzielnej organizacji czasu i procesu pracy – coś, o czym marzy wielu bacznie kontrolowanych przez przełożonych. Kto wybiera tę ścieżkę kariery, sam może określić, w jakich godzinach pracuje i do kiedy może się wywiązać z przyjętych zobowiązań. Poza tym praca może być wykonywana z dowolnego miejsca: z domu lub z biura.
Czy są też minusy? Oczywiście. Niektórzy mogą narzekać na nienormowany czas pracy oraz brak regularnej pensji. Wykonywanie wolnego zawodu nie jest też idealną opcją dla tych, którzy mają problemy z samodyscypliną. W takim wypadku niewywiązywanie się z kolejnych zleceń będzie skutkować marną pensją.
Listę wolnych zawodów znajdziesz w art. 88 Ustawy z dnia 15 września 2000 r. o Kodeksie spółek handlowych: Tekst Ustawy w pliku pdf.
